ขี่ม้าชมเมือง "คลื่นความถี่ของเด็ก ความถี่ที่ยังห่าง"

ขี่ม้าชมเมือง    -“คลื่นความถี่ของเด็ก ความถี่ที่ยังห่าง”
รายการวิทยุสำหรับเด็กและเยาวชน หมายถึงรายการวิทยุที่มุ่งเน้นกลุ่มเป้าหมายคือบุคคลที่มีอายุ 0-24 ปี โดยมีเนื้อหาสาระเกี่ยวกับการศึกษา การเรียนรู้ ส่งเสริมพัฒนาการทางความคิด ทักษะการใช้ชีวิต แบบแผนอันดีงามในการดำเนินชีวิต คุณธรรมและจริยธรรม การสร้างความสัมพันธ์กับเพื่อนและบุคคลอื่นในสังคม การเสริมสร้างพัฒนาการทางร่ายกาย ตลอดจนกิจกรรมและความสนใจเฉพาะของกลุ่มเด็กและเยาวชน

คลื่นรายการวิทยุที่สามารถตอบโจทย์ความต้องการในการพัฒนาเด็กเยาวชนเหล่านี้มีอยู่มากน้อยเพียงใดในสื่อวิทยุของประเทศไทย ในขณะที่วิทยุยังคงเป็นสื่อกระแสหลักปักหลักอยู่บนฐานความนิยมของประชาชนลำดับที่ 3 รองจากโทรทัศน์ หนังสือพิมพ์ และแซงหน้านิตยสาร วารสารและอินเตอร์เนต หากมองภาพรวมของรายการวิทยุที่ออกอากาศทั่วพื้นที่กรุงเทพมหานครและปริมณฑลพบว่า สัดส่วนเวลาการออกอากาศรายการวิทยุเพื่อเด็ก เยาวชนและครอบครัว พื้นที่กระจายเสียงทั้งในระบบเอฟเอ็ม (FM.) 40 สถานี และระบบเอเอ็ม (AM.) 36 สถานี พบว่ารายการวิทยุสำหรับเด็กและเยาวชนมีอยู่เพียงร้อยละ 1.45 และรายการวิทยุสำหรับครอบครัวมีสัดส่วนเพียง 0.82 ของรายการวิทยุทั้งหมด

ทั้งๆ ที่พระราชบัญญัติองค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย พ.ศ.2551 ระบุไว้ชัดเจนในมาตรา 8 ว่าองค์การจะต้องสนับสนุน จัดให้มีสถานีวิทยุกระจายเสียงและโทรทัศน์.... โดยมีเครือข่ายบริการครอบคลุมพื้นที่ทั่วประเทศ หรือให้มีสถานีวิทยุกระจายเสียงและสถานีวิทยุโทรทัศน์เพิ่มเติมเป็นเครือข่าย ไม่เก็บค่าสมาชิกและไม่หารายได้จากการโฆษณา เว้นแต่เป็นการสนับสนุนองค์การ และตามมติคณะรัฐมนตรีเมื่อวันที่ 4 พฤศจิกายน 2546 เห็นชอบให้เพิ่มบทบาทสื่อของรัฐเพื่อการศึกษาและการเรียนรู้ของเด็ก เยาวชนและครอบครัว โดยให้ขอความร่วมมือสื่อวิทยุกระจายเสียงจัดสัดส่วนเวลาสำหรับเนื้อหาสาระของรายการวิทยุเพื่อเด็ก เยาวชนและครอบครัว ร้อยละ 10-15 ของเวลาออกอากาศ โดยให้เริ่มจากรายการวิทยุกระจายเสียงของกรมประชาสัมพันธ์ก่อน ในขณะที่รายการสถานีวิทยุอื่นๆ ให้ดำเนินการตามความพร้อมของแต่ละสถานีนั้น

แล้วเด็กและเยาวชนของเราแทรกตัวอยู่ในคลื่นวิทยุใดเพื่อตอบสนองความต้องการที่อาจจะไม่เหมาะสมกับวัยและพัฒนาการของตนเอง  จากการสำรวจของมูลิธิเพื่อการพัฒนาเด็กเมื่อเดือนพฤศจิกายน 2549 พบว่า กลุ่มตัวอย่างถึงร้อยละ 55.9 ที่เปิดฟังวิทยุทุกวัน โดยส่วนใหญ่เลือกรับฟังรายการเพลง ถึงร้อยละ 76.9 ตามมาด้วยรายการข่าวสาร การจราจรและการถ่ายทอดสดกีฬา(การเลือกเปิดรับสื่อของประชาชนที่มีอายุ 18 ปีขึ้นไปในกรุงเทพฯ, พย.2549) ในขณะที่สวนดุสิตโพลล์ได้สำรวจในเดือนถัดมาภายใต้หัวข้อ รายการเด็กในฝันของเยาวชน ผู้ปกครอง ครู/อาจารย์และประชาชนทั่วไป พบว่า ร้อยละ 59.02 เห็นว่าสาระประโยชน์ที่นำเสนอในรายการวิทยุสำหรับเด็กและเยาวชนนั้นไม่เพียงพอ เน้นเนื้อหาบันเทิงมากเกินไป ควรเปิดโอกาสให้เด็กได้แสดงออกความสามารถ ความคิดสร้างสรรค์ และมีส่วนร่วมแสดงความคิดเห็นในรายการ อีกทั้งมีรูปแบบการนำเสนอที่สนุกสนาน ดึงดูดความสนใจด้วยสาระและความบันเทิง ทั้งนี้ช่วงเวลา 17.00-18.00 น.ซึ่งเด็กอยู่ในระหว่างการเดินทางจึงเป็นเวลาที่เหมาะสมที่สุดในการเผยแพร่รายการวิทยุสำหรับเด็กและเยาวชน

ถึงแม้ว่าหลังจากนั้นรายการเพื่อเด็กเยาวชนยังไม่เกิดขึ้นเป็นรูปธรรรม พลังของคลื่นเงียบก็ยังคงขยายเครือข่ายการทำงานด้านวิทยุเด็กและเยาวชน ผ่านการจัดรายการวิทยุเสียงตามสายและวิทยุชุมชนที่ผุดขึ้นราวกับดอกเห็ดในทุกตำบลทั่วประเทศ อย่างไรก็ตามหากมองภาพรวมจะพบว่าคลื่นเด็กและเยาวชนยังเกิดขึ้นไม่เต็มใบในพื้นที่ทำงานระดับภูมิภาค

แต่สิ่งหนึ่งที่เป็นเหมือนสัญญาณคลื่นนำทางให้กับคลื่นเล็กๆ ที่จะเกิดขึ้นในจังหวัดต่างๆ คือ การเปิดตัวคลื่นวิทยุไทยเพื่อเด็กและครอบครัว FM.105 ในวันที่ 15 พฤษภาคม สถานีวิทยุ ที่ผ่านมา 24 ชั่วโมงแห่งเดียวและแห่งแรกเพื่อเด็กเยาวชนและครอบครัวที่ปราศจากการโฆษณาและการแทรกแซงทางธุรกิจและการเมือง ภายใต้ความร่วมมือของ กรมประชาสัมพันธ์ สำนักงานกองทุนสนับสนุนการสร้างเสริมสุขภาพ (สสส.) องค์การกระจายเสียงและแพร่ภาพสาธารณะแห่งประเทศไทย (สสท.) ชมรมวิทยุเด็กเยาวชนและครอบครัวและมูลนิธิเครือข่ายครอบครัว  คลื่นวิทยุไทยเพื่อเด็กและครอบครัวสถานีต่อๆไปในพื้นที่รอบนอกกรุงเทพมหานครและปริมณฑล คงเกิดขึ้นได้ไม่ยากเย็นนัก ด้วยเหตุผลและความเป็นไปได้ที่ว่าในแต่ละจังหวัดหรือระดับภูมิภาคเองมีคลื่นที่อยู่ภายใต้การจัดสรรของกรมประชาสัมพันธ์ สถานีวิทยุแห่งประเทศไทยและวิทยุชุมชนกลาดเกลื่อน  มากกว่าพันแห่ง แบ่งปันแค่พื้นที่ละสถานี เพิ่มสนามเด็กเล่นทางอากาศให้เด็กและผู้ใหญ่ได้จับไมค์โลดเล่นไปด้วยกัน

ถึงแม้ว่าหนึ่งเดียวของคลื่นเด็กในวันนี้ยังคงเดินกระเตาะกระแตะด้วยวัยไม่ถึงขวบปี แต่โอกาสดีๆที่สังคมหยิบยื่นให้และร่วมกันประคับประคองจะทำให้พื้นที่สื่อสร้างสรรค์แห่งนี้สามารถแทรกตัวรอการเติบใหญ่ในวันข้างหน้า   เติบโตควบคู่ไปกับพัฒนาการที่สมบูรณ์ พร้อมจะเป็นคลื่นเล็ก หัวใจใหญ่ในอนาคต เป็นคลื่นความถี่ที่ถี่ยิบด้วยการสนับสนุนจากทุกภาคส่วนอย่างต่อเนื่องและยั่งยืน