สสย.จับมือเครือข่ายจัดตั้งองค์กรคุ้มครองผู้ บริโภคสื่อ ที่ประชุมเสนอ ขยายกลุ่มให้มีความหลากหลาย องค์กรที่จัดตั้งต้องเป็นองค์กรที่มีชีวิต เฝ่าระวังสื่อร้าย
ส่งเสริมให้มีผลิตสื่อสร้างสรรค์

เมื่อวันจันทร์ที่ ๑๖ มิถุนายน ๒๕๕๑  (สสย.) ได้จัดประชุมหารือนำร่อง เพื่อเตรียมการจัดตั้ง “องค์กรเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคด้านสื่อในประเทศไทย” โดยได้เชิญองค์กรเครือข่ายสื่อ ผู้แทนเครือข่ายเยาวชน นักวิชาการและผู้ทรงคุณวุฒิด้านสังคม และสื่อสารมวลชน จำนวนประมาณ ๕๐ คน ประชุมที่ห้องประชุมสภาคริสตจักรในประเทศไทย ราชเทวี กรุงเทพฯ    

คุณเข็มพร  วิรุณราพันธ์  ผู้จัดการ สสย. กล่าวว่า สสย.ได้ขับเคลื่อนในประเด็นสื่อมาอย่างต่อเนื่อง  แต่ยังพบว่ามีปัญหาและอุปสรรคหลายด้านในการสนับสนุนการทำงานของสื่อเพื่อเยาวชน ในขณะที่สื่อที่มีการพัฒนาและรวมตัวกันเข้มแข็ง  แต่ผู้บริโภคสื่อไม่มีการรวมตัวกันอย่างเข้มแข็ง  จึงเห็นว่าผู้บริโภคสื่อควรได้รวมตัวกันอย่างมีพลัง เข้มแข็งในการจับตามองสื่อด้วย  จึงหารือว่าควรมีแนวทาง และกระบวนการในการดำเนินการอย่างไร 

รศ.ดร.อุษา  บิ้กกิ้นส์  มหาวิทยาลัย ธุรกิจบัณฑิต ได้นำเสนองานศึกษาวิจัยการจัดตั้งองค์กรอิสระเพื่อคุ้มครองผู้บริโภคด้าน สื่อ ที่ได้ศึกษาค้นคว้าจากการดำเนินการในประเทศต่างๆ  เพื่อเป็นแนวทางให้ที่ประชุมได้พิจารณาร่วมกัน โดยองค์กรที่จัดตั้งให้มีหน้าที่ในการกำกับดูแลสื่อโดยรัฐ ได้แก่ องค์กร FCC (Federal Communication Commission) ในประเทศสหรัฐอเมริกา  องค์กร BBC และ IBA ในอังกฤษซึ่งมีบทบาทหน้าที่แยกกันระหว่างในการดำเนินการสื่อของรัฐ และเอกชน  องค์กร ABT และ ABA ในออสเตรเลีย ที่มีบทบาทในการกำหนดมาตรฐานรายการของสถานีวิทยุและโทรทัศน์ และรับเรื่องร้องทุกข์ต่อสื่อจากประชาชนด้วย   

นอกจากนั้น ยังมีองค์กรอิสระคุ้มครองผู้บริโภคด้านสื่อ เช่น กรณีศึกษาจากประเทศอังกฤษ  มีองค์กร Office of Communication (Ofcom)  ซึ่ง มีคณะกรรมการฯ ที่มีบทบาทหน้าที่ในการ กำกับดูแลให้บริการสื่อสารไร้สาย กำกับดูแลการให้บริการด้านสื่ออิเลคโทรนิคส์ กำกับให้รายการวิทยุและรายการโทรทัศน์ให้มีคุณภาพสูง และมีความหลากหลายตามรสนิยมของผู้รับสาร  ปกป้องผู้รับสื่อจากเนื้อหาสื่อที่มีความรุนแรงและเป็นอันตราย  ปกป้องประชาชนจากการรุกล้ำสิทธิส่วนบุคคลจากสื่อโทรทัศน์และวิทยุ  นอกจากนั้น ยังมีองค์กร European Advertising Standard Alliance (EASA) เป็นองค์กรไม่แสวงหากำไร ภารกิจหลักคือ การส่งเสริมสนับสุนนและกำกับดูแลกันเองของสื่อโฆษณา โดยไม่ต้องใช้กฎหมายควบคุม 

ดร.นฤมล  รื่นไวย์ ได้นำเสนองานวิจัย การศึกษาองค์กรผู้บริโภคสื่อในสังคมในประเทศที่ตั้งขึ้นมาเพื่อสอดส่องสื่อ  โดยการนำเสนอ บทบาทในการรวมตัวของผู้ปกครองในรูปแบบองค์กร  การจัดตั้งกลุ่มหรือองค์กรผู้ปกครองเพื่อรณรงค์สร้างความตระหนักเกี่ยวกับสื่อ  การจัดตั้งกลุ่มทางสังคมกลุ่มต่างๆ เพื่อคอยสอดส่องสื่อโทรทัศน์  โดยนำเสนอกลุ่มทางสังคมในประเทศต่างๆ ที่ได้มีการรวมตัวกันเพื่อสอดส่องสื่อ  เช่น กลุ่ม Media Awareness Network (MNet) บทบาทในการสอส่องสื่ออินเตอร์เน็ตในประเทศแคนาดา   กลุ่ม The Forum for Citizens’ Television หรือเวทีสนทนาโทรทัศน์เพื่อประชาชนในประเทศญี่ปุ่น  กลุ่ม The Parents Television Council (PTC)  หรือสภาโทรทัศน์ของพ่อแม่ ในประเทศสหรัฐอเมริกา   และกลุ่ม Parents’ Choice หรือ กลุ่มทางเลือกของผู้ปกครอง ที่ได้จัดร่วมกับครู ในสหรัฐอเมริกา  และโครงการ The After school Alliance หรือ องค์กรพันธมิตรหลังเลิกเรียน ให้พ่อแม่ผู้ปกครองได้เห็นความสำคัญของการใช้เวลาหลังเลิกเรียนของเด็กให้ เกิดประโยชน์ แทนการปล่อยให้เด็กนั่งเฝ้าจอโทรทัศน์          

ซึ่งแต่ละองค์กร ได้วางบทบาทและแนวทางในการดำเนินการในรายละเอียดที่แตกต่างกัน แต่มีจุดมุ่งหมายร่วมกันในการสอดส่องการนำเสนอข้อมูลข่าวสารของสื่อมวลชน ไม่ให้เป็นภัยต่อเด็กและเยาวชน

ที่ประชุมได้มีการแลกเปลี่ยนความคิดเห็นกันอย่างกว้างขวางในแนวทางการดำเนินการขององค์กรผู้บริโภคสื่อที่จะเกิดขึ้น  อาทิ เสนอให้เป็นการรวมกลุ่มของผู้เข้าถึงสื่อในกลุ่มที่หลากหลาย รวมทั้งกลุ่มผู้พิการ ประชาชนในต่างจังหวัด  ให้มีการทำงานร่วมกับสื่อในการผลิตเนื้อหาสื่อที่สร้างสรรค์  ให้ เป็นองค์กรที่มีชีวิตชีวาโดยการมีส่วนร่วมจากทุกภาคส่วนเพื่อให้เกิดการ เรียนรู้แลกเปลี่ยนของคนทุกกลุ่มในสังคมอย่างกว้างขวางซึ่งจะทำให้เกิดพลัง ที่เข้มแข็ง  ให้ขับเคลื่อนร่วมกับบุคคลรอบข้างเยาวชนและคนในชุมชนให้ได้มีส่วนร่วมอย่างเข้มแข็ง  ส่งเสริมให้มีการสร้างดุลยภาพระหว่างเจ้าของสื่อ ผู้ผลิตสื่อ ผู้บริโภคสื่อ และผู้ผลิตสินค้า ด้วยความเคารพในศักดิ์ศรีต่อกันและกัน  ต้องเป็นองค์กรที่สร้างความโปร่งใส ตรวจสอบได้และเคารพการมีส่วนร่วมของทุกภาคส่วน  ให้การยกย่อง สนับสนุน และปกป้องสื่อที่ดี และกล้าหาญในการวิพากษ์วิจารณ์สื่อที่ไม่ดี  ต้องสร้างพันธมิตรที่เข้มแข็งร่วมกับองค์กรผู้บริโภคในการทำภารกิจให้บรรลุผลร่วมกัน   ให้เด็กเยาวชนเข้ามามีบทบาทและมีส่วนร่วมทั้งในการสอดส่องสื่อและในการผลิตผลงานสื่อ 

การดำเนินการต้องทำตั้งแต่เรื่องเล็กจนถึงเรื่องใหญ่ คือตั้งแต่การเฝ้าระวัง การตรวจสอบ และเสนอแนะ เพื่อผลักดันให้องค์กรมีศักดิ์และสิทธิ ที่หน่วยงานต่างๆที่เกี่ยวข้องกับสื่อต้องรับฟัง  การผลักดันให้การเฝ้าระวังสื่อเป็นหลักสูตรการเรียนการสอนในโรงเรียน  ยุทธศาสตร์ในการขับเคลื่อนต้องคล่องแคล่วและมีพลัง  ควรเฝ้าระวังให้ขยายครอบคลุมสื่ออื่นๆ ทั้งสื่อวิทยุ สื่อสิ่งพิมพ์ สื่ออินเตอร์เน็ต ฯลฯ นอกเหนือจากสื่อโทรทัศน์  ให้มีการทำงานร่วมกับสื่อมวลชนโดยผู้ดำเนินการควรเป็นผู้ที่มี ประสบการณ์ มีความรู้ ความเข้าใจสังคมที่ซับซ้อนเป็นอย่างดี เพื่อนำประสบการณ์ของกลุ่มต่างๆ ที่เกี่ยวข้องมาร่วมกันแลกเปลี่ยนกันอย่างกว้างขวางเพื่อให้เกิดความเข้าใจ ซึ่งกันและกัน  การดำเนินการโดยมีหลักเกณฑ์ที่มีมาตรฐาน  ให้มีเว๊ปไซท์เพื่อให้เกิดการแลกเปลี่ยนข้อมูลข่าวสารอย่างกว้างขวาง  ให้พิจารณาทำงานแลกเปลี่ยนข้อมูลร่วมกับผู้ผลิตสื่อเพื่อให้เกิดความเข้าใจต่อกัน  สนับสนุนเครือข่ายเดิมและส่งเสริมเครือข่ายใหม่อย่างสม่ำเสมอ ที่ประชุมมีความเห็นร่วมกันเรื่องรูปแบบการจัดตั้งองค์กรคุ้มครองผู้บริโภคสื่อในเบื้องต้นในครั้งนี้ว่า  ควรจัดตั้งเป็น องค์กร ที่จะเป็นแกนกลางหรือศูนย์รวมในการดำเนินการและประสานการทำงานร่วมกับ ภาคีเครือข่าย ในแนวราบ  และพร้อมเปิดพื้นที่ให้  ภาคประชาชน ได้เข้าร่วมเสมอในวาระต่างๆ ที่ต้องการพลังในการขับเคลื่อนสังคม  โดยจะได้มีการประชุมหารือเพื่อขับเคลื่อนในการจัดตั้งองค์กรผู้บริโภคด้านสื่อต่อไป                                       

ธิติมา  รุญเจริญ   รายงานเมื่อ ๑๗ มิ.ย.๕๑